Bron: #Dwars door de buurt – editie 254
De Amsterdamse burger zucht onder de wooncrisis, de troep in de openbare ruimte en de toenemende onverdraagzaamheid en/of hufterigheid van medebewoners en -ondernemers. De onvrede contrasteert nogal met de kordate, zelfvoldane toon van de inleidingen en voorwoorden in de verkiezingsprogramma’s van PvdA, Groen Links, D66 en VVD.
Goed dat solidariteit het kompas is bij de PvdA. In het verkiezingsprogramma De Amsterdamse Belofte: Samen Vooruit lezen we dat de partij staat voor een eerlijker verdeling van de welvaart van onze stad. En dat dat de afgelopen jaren is beloofd en (!) waargemaakt. Het strookt niet met de indrukken van menig Amsterdammer en niet met de cijfers.
In Hoop, Verzet en Verandering combineert Groen Links wensdenken met tevredenheid over onder andere schamele resultaten in de volkshuisvesting. Er is iets gedaan aan leegstand, aan het bezit van een tweede huis, aan huisjesmelkers en malafide verhuurders en aan schimmelwoningen. Maar was dat zo maximaal?
D66 noemt in het voorwoord de problemen van de stad: de uitdagingen. Een bestuurlijk verleden, bestuurlijke verantwoordelijkheid lijkt er niet te zijn geweest. De partij gelooft in de stad. Amsterdam betekent veerkracht, durven en aanpakken. Geloven en beloven dat er 125.000 nieuwe woningen gebouwd worden tot 2040, met name betaalbare. Het kán in Amsterdam is de logische titel van het verkiezingsprogramma.
Een oppositiepartij heeft altijd makkelijker praten. Dat doet de VVD dan ook in Amsterdam verdient beter. De bezem door de stad, letterlijk en figuurlijk. Weg met de troep, terug met onze veiligheid, ruimte voor werken, bouwen en ondernemen, en geen cent verspild. En wat wonen betreft: als het voor ontwikkelaars aantrekkelijker wordt om te investeren komen er als vanzelf meer en sneller betaalbare (koop)woningen voor middeninkomens, ouderen en studenten!?!
Nieuwbouw
Naar welke partijen zal het vertrouwen van de zwevende kiezers uitgaan bij de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart? Laten we eens inzoomen op het woonbeleid. Zijn de verschillen daar duidelijk?
Nieuwbouw van woningen in de verhouding 40% sociale huur, 40% huur en koop in het middensegment en 20% koop vrije sector is al jaren Amsterdams beleid. PvdA en Groen Links willen doorbouwen in die percentages, D66 wil naar een 30-40-30 verhouding en VVD wil af van die verhoudingenafspraak. Ook al jaren lang streeft Amsterdam naar minimaal 7.500 nieuwbouwwoningen per jaar. De streefgetallen in de verkiezingsprogramma’s liggen op hetzelfde niveau of zijn ambitieuzer.
Een ambtelijke nota vermeldt dat in 2024 de bouw van 4.541 zelfstandige permanente woningen en 799 tijdelijke woningen is gestart. 1.887 ervan zijn sociale huurwoningen. In het middensegment huur zijn 1.006 woningen (tot € 1.220,40) en 89 betaalbare koopwoningen (tot € 390.00,-) in aanbouw genomen. 672 dure huur en 887 dure koop completeren het totale aantal woningen waarvan de bouw in 2024 is gestart.
Net als de jaren ervoor (behalve in 2022) is het beoogde aantal van 7.500 nieuwbouwwoningen bij lange na niet gehaald. Het percentage dure nieuwbouw (20%) wordt verre overschreden ten koste van het middensegment. Het percentage sociale huurwoningen van 40% is wel gerealiseerd.
Verhouding betaalbaar – duur
Met de bouw van het aantal van 40% sociaal is de gestage afname van de voorraad sociale huurwoningen toch niet gestopt. Er zijn in 2024 honderden woningen gesloopt, voornamelijk sociale huurwoningen. Bij renovatieprojecten neemt doorgaans het aantal sociale huurwoningen ook af. En last but not least: de corporaties zijn in 2024 (en daarna) veel sociale huurwoningen blijven verkopen. Veel van die nieuwbouw heeft bovendien vaak een heel karig oppervlak, is zelden geschikt voor gezinnen.
De sloop- en renovatieplannen zullen er de komende jaren ook zijn en hetzelfde beeld geven. Misschien stopt de verkoop van goedkoop corporatiebezit definitief en totaal. Dan moeten PvdA en Groen Links hun verkiezingsbelofte dit keer wel weten om te zetten in beleid van een nieuw bestuurscollege. Zich niet laten weerhouden door het eventuele ontbreken van voldoende financiële ondersteuning van het Rijk of door tegenwerkende projectontwikkelaars. Op steun van VVD en D66 kan daarbij niet direct worden gerekend: toename van het aantal koopwoningen is bij die partijen welkom. D66 hanteert een flexibele definitie om die keuze te legitimeren: woningen in de prijsklassen van €400.000,- tot €600.00,- heten betaalbaar.
Andere gemeentelijke taken
Leegstand is misschien wel een belangrijker oorzaak van de wooncrisis dan het te geringe aantal nieuwbouwwoningen. Amsterdam is begonnen met de aanpak van dit probleem: in 2025 zijn 1300 leegstaande of illegaal bewoonde of gebruikte woningen vrijgemaakt. Hiervan hebben 666 woningen weer bewoners gekregen. Een aardig begin, maar reden voor borstklopperij van de wethouder Volkshuisvesting bij een aantal van ruim 10.000 leegstaande panden (in sommige artikelen op internet wordt zelfs het getal 20.000 genoemd) is het bepaald niet.
Bezit van een tweede huis, huisjesmelkers en malafide verhuurders worden terecht als probleem gezien, maar of een volgend bestuurscollege al het mogelijke zal doen in de aanpak ervan is onwaarschijnlijk. De aanpak van zogeheten schimmelwoningen is wél voor alle partijen een speerpunt. Met name omdat ‘er in Amsterdam geen kind in een dergelijk huis zou mogen wonen’. Natuurlijk worden in de verkiezingsprogramma’s onder andere het terugdringen van wachtlijsten, meer doorstroming, meer ouderenwoningen, meer studentenwoningen en het isolatieoffensief ook weer genoemd. Hoeveel extra ze er in willen investeren laten ze in het ongewisse.
Ongenoemd
Er zijn momenteel 1600 kantoorruimtes te huur of te koop. Of dat gerekend wordt tot de leegstand is onduidelijk. Het verbouwen van lege kantoorpanden naar wooneenheden lijkt niet heel populair. Het is vreemd dat er met een dergelijk overschot aan kantoorruimte volop nieuwbouw wordt gerealiseerd op dat front. Op diverse plekken bouwen projectontwikkelaars woontorens alleen op voorwaarde dat er ook kantoren komen. Geld is kennelijk altijd leidend. Het roept de vraag op hoe Amsterdam, hoe politieke partijen, zich willen verhouden tot grote ondernemingen die overbodig willen en mogen bouwen.
Burgers gaat het kennelijk niets aan. In De Staat van de Stad Amsterdam, een tweejaarlijkse monitor met alle (?!) mogelijke onderzoeks- en statistiekcijfers, is niets te vinden over kantoor- en bedrijvennieuwbouw. Nee, ook niet in de verkiezingsprogramma’s.
Kettingzaag
De focus ligt in dit artikel op de woonproblematiek. Tot besluit aandacht voor een heel ander, opvallend en controversieel onderwerp. De VVD wil 24% minder ambtenaren. Het ambtenarenkorps van Amsterdam ligt nogal eens onder vuur bij media, burgers en ondernemers. Hoe terecht en hoe zorgvuldig onderbouwd de kritiek is, is vaak moeilijk te bepalen, onder andere vanwege het vaak ontbreken van transparantie bij de gemeente.
Het kettingzaagstandpunt van de VVD zal door de andere genoemde partijen als veel te kort door de bocht worden betiteld. Maar is indikken in het aantal managers, beleidsambtenaren, bestuursadviseurs en de 300 communicatieadviseurs van de gemeente – zo staat het in de hoofdlijnen van het VVD-verkiezingsprogramma – niet mogelijk en wenselijk? Of zijn er dan meteen meer dure, externe deskundigen en interim medewerkers nodig? De vraag zou moeten zijn: welke taken bij de gemeente zijn overbodig, niet welke ambtenaren. Misschien kan bovengenoemd indikken gepaard gaan met uitbreiding van het uitvoerende ambtenarenbestand bij Wonen. #
Arie van Tol
Geef een reactie