Te klein om waar te nemen

Bron: #Dwars door de buurt – editie 255
Door: Anna ten Bruggencate

Het is lastig te vertellen over dingen die je niet gewend bent waar te nemen. Slechts op een gegeven moment laten sommige beestjes van klein allooi zich zien, maar zelfs dan nog niet in hun volwassen gedaante. Ga maar van dat laatste uit: het niet waarnemen, er geen weet van hebben dat ze aan je voorbij zijn gegaan.

Wat je niet kent, neem je niet makkelijk waar. Daar zijn ze nou eenmaal te klein voor, zitten ze te hoog voor in de boom. Ze zijn slechts voor opmerkzame ogen te herkennen als ze door een knoppergalwesp zijn gedropt in de eikel van de eik.
Maar gelukkig hebben we hier in de buurt de Oosterbegraafplaats. In de late zomer of vroege herfst kan je soms onder eikenbomen het resultaat van de voortplantingsdrift van de knoppergalwesp zien. Soms zelfs in groten getale.

Vreemde eikel
Hoe goed ik ook probeerde op te letten, ik heb menige aangetaste eikel onder m’n schoenen plat gewalst, terwijl ik met een groepje van een bomenwerkgroep over de begraafplaats struinde. De jonge wespen in galvorm waren in grote aantallen aanwezig, gedropt door de eiken bij gebrek aan energie om de jonggeborenen onderdak te geven. Op een relatief klein, betegeld herdenkings-pleintje op de begraafplaats. Als je beseft waar al dat geknerp onder je schoenen in de herfst door wordt veroorzaakt, dan ga je je afvragen waarom veel van die eikels er zo vreemd uitzien.

Pietepeuterig
Maar zover is ‘t nog lang niet. De volgende generatie moet nog ontwaken, pas dan gaan ze zich voortplanten. De kleine moederwespjes heb ik voor zover ik weet, nog nooit in volwassen stadium mogen aanschouwen. Ze leggen hun eitjes in de eikels van de eik. Vroeg in het seizoen. Hoogstwaarschijnlijk meerdere eitjes per eikel. Een eikel heeft genoeg voedsel voor meerdere van die uit het ei komende knoppergalwespjes. En een eik kan in een goed jaar duizenden knoppergalwespjes voortbrengen. Er is gewoonweg genoeg voedsel in die grote hoeveelheid eikels.
Overigens, naast andere galwespen: de eik is behoorlijk populair onder de verschillende soorten galwesp. Als je goed speurt op de Oosterbegraafplaats kan je gedurende het hele seizoen, dus niet alleen op de grond, diverse vervormingen van eikels en eikenbladeren tegenkomen. Allemaal van die pietepeuterige wespjes, die al snel aan je aandacht zouden ontsnappen.

Over het algemeen zijn het allemaal vrouwtjes van enkele millimeters groot. Vaak zonder behoefte om zich met een mannetje voort te planten. Want desnoods, eigenlijk noodzakelijk, produceren ze zelfstandig een nieuwe generatie. De leg van die generatie resulteert dan weer, heel verwarrend, in een andere vervorming op de eik. Langwerpige gallen in de katjes van de moseik. Ook op de Oosterbegraafplaats waar te nemen. Als je maar goed oplet. Meestal minder geplet door schoenen dan de andere knoppergalwesp-gal. #

Ton Zijp